HOPS: Deprem Sonrası İlkyardım için Çevrimiçi Helikopter Operasyon Planlama Sistemi

Destekli Araştırma Projesi
Yılı: 2011-2014 Proje Ekibi: Linet Özdamar, Onur Demir (odemir@cse.yeditepe.edu.tr), Erdinç Bakır (ebakir@cse.yeditepe.edu.tr).  

Afet Sonrası İlk Yardım için Çevrimiçi Helikopter Operasyon Planlama Sistemi projesi (HOPS), matematiksel modelleme, Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ve kümeleme algoritmaları kullanılarak afet sonrası ilk yardım malzemesi ve/veya sağlık personeli dağıtımını ve yaralı tahliye işlemini koordine edecek bir yazılım geliştirmeyi amaçlamaktadır.

Öngörülen sistemde helikopterler dahil her türlü aracın taşıma için kullanılabileceği düşünülmüştür.

Helikopter lojistiği, araçların özgün kısıtları olması nedeniyle, büyük önem taşımaktadır. Özellikle afet sonrasında, afete maruz kalan şehirdeki kara ulaşımının sekteye uğraması durumunda, tıbbi ve insani yardıma erişim olumsuz etkilenir. Bu şartlarda, kolera aşısı, ilaç, kan, serum gibi acil tıbbi yardım malzemeleri helikopterler tarafından taşınır. Ayrıca ağır yaralılar da hastanelere helikopterler tarafından ulaştırılır. Çok sayıda helikopterin kullanıldığı operasyonlar afet sonrasında sağlık yardımı sağlanırken çok iyi planlanmalıdır. Bilindiği gibi helikopter alımı son derece maliyetlidir ve uçuş saati başına maliyet de yüksektir. Örneğin, Sikorsky S-92 helikopterinin uçuş saati maliyeti 2381 USD'dır.

Afet sonrası ilk yardım modellerinin ticari taşımacılık modellerinden çok farklı bir yapıda olduğu literatürde gösterilmiştir. Bu nedenle ilk yardım modellerinin çözüm yöntemlerini içeren çalışmalar henüz gelişme evresindedir. Ayrıca afetin boyutuna bağlı olarak büyük ölçekli yardım ağlarının çözümünün elde edilebilmesi için son derece verimli performansı olan algoritmalar önerilmelidir. Bu çalışmada, alanındaki en verimli modeli tanımlayan özgün bir matematiksel program kullanılacak ve bu modeli baz alan paralel bir kümeleme algoritması tasarlanacaktır. Bu çözüm sisteminin hızlı ve operasyon maliyetleri açısından en iyi çözümleri üreteceği öngörülmektedir. Proje ön çalışmalarına başlanmış olup, önerilen çözüm sisteminin test aşamasına gelinmiştir. Bu etkin çözüm algoritmaları sayesinde binlerce dağıtım noktası olan geniş bir tıbbi yardım ve aşılama ağını ve yüzlerce helikopteri kapsayan lojistik planları çok kısa bir sürede oluşturulabilecektir.

Yukarıda belirtildiği gibi, projenin amacı, Afet Yönetimi Merkezinin internet üzerinden kullanabileceği ve Coğrafi Bilgi Sistemlerine (CBS) entegre olmuş bir Helikopter Operasyon Planlama Sistemi (HOPS) geliştirmektir. HOPS'a erişim, afet koşulları göz önüne alınarak olabildiğince geniş bir platform desteğiyle sağlanacaktır. Bu nedenle veri girişi için, ağ bağlantılı masaüstü uygulamaları ile web, SMS ve mobil telefon tabanlı platformlar (Android, Windows CE) kullanılabilecektir. HOPS sayesinde Afet Yönetimi Merkezi, yaralı ve ihtiyaç bilgileri CBS tabanlı sisteme internet veya SMS ile ulaştıkça, birkaç dakikalık bir zaman dilimi içerisinde en etkin helikopter operasyon planlarını dinamik olarak oluşturabilecek ve acil tıbbi yardımı kısa zamanda istek noktalarına ulaştırabilecektir.

HOPS, hızlı ve etkin ilk yardım hizmeti vermenin yanında, daha az sayıda helikopter kullanma ve daha az uçuş saati harcama amaçlarını da güder. Afet sonrasında, uzun vadeli helikopter operasyonlarının maliyetlerinin düşürülmesi de yardımın sürdürülebilirliği açısından son derece önemlidir. HOPS, afet sonrasında toplumun hızla aşılanmasına asgari  lojistik maliyeti ile katkıda bulunacak ve kamu ekonomisine yardımcı olacaktır.

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://cse.yeditepe.edu.tr/arastirma/projelerden-ornekler/destekli-arastirma-projeleri/hops-deprem-sonrasi-ilkyardim-icin-cevrimici-helikopter-operasyon-planlama-sistemi/